İyileşmek İçin Karanlık Tarafınızla Bağ Kurun

İyileşmek İçin Karanlık Tarafınızla Bağ Kurun

Anksiyete, öfke, haset ve başkasının bahtsızlığına sevinme (schadenfreude) gibi duyguları kabul etmek, neşenin açığa çıkmasını sağlar.

Temel Noktalar

• Hayatta kalma tepkileriniz (survival reactions) potansiyel tehlikeleri işaret etmek için var olduklarından, doğaları gereği son derece nahoş hissettirmek üzere tasarlanmıştır.

• Bu tür tepkilere direnmek onları daha da güçlendirir ve istenmeyen düşünceleri tetikler.

• Beyninizi bu nahoş duyumlara karşı daha az reaktif (tepkisel) olması için eğittikçe, bu hislerin şiddeti azalacaktır.

• Sinir sisteminizi arzu ettiğiniz herhangi bir yöne yeniden yönlendirmeniz mümkündür.

“İnsan ışık figürleri hayal ederek değil, karanlığı bilinçli hale getirerek aydınlanır.” — Carl

Varlığınızın her yönüyle bağ kurmak, iyileşme süreci için kritik öneme sahiptir. Bu durum, sizi korumak amacıyla var olan ancak kasıtlı olarak nahoş (rahatsız edici) hissettiren hayatta kalma tepkileri için özellikle geçerlidir.

Güvende olma ve güvende hissetme ihtiyacı, tüm yaşamın itici ve derin bir gücüdür. Ancak, her an güvende olacağınız hiçbir şekilde garanti değildir. Hayat rekabetçidir ve canlılar her zaman tetiktedir. Yunuslar ve balinalar tek gözleri açık uyurlar. Birçok hayvan mağaralarda veya oyuklarda yaşar. Atlar ve zürafalar ayakta uyuyabilirler. Sayısız canlı, yırtıcılara karşı kendilerini savunmak için uyarı sinyalleri gönderir ve gruplar oluşturur.

Biz insanlar da kendimizi dış tehditlerden koruma ve barınma gibi aynı temel ihtiyaçları paylaşırız. Bizi diğer türlerden çarpıcı biçimde ayıran en önemli özelliğimiz ise dildir. Dil, iletişim becerilerimizi diğer türlerin çok ötesine taşısa da, aynı zamanda hayatımıza ekstra bir karmaşıklık ve kırılganlık katmanı ekler.

Bedeninizin alarm sistemi kişisel bir beyin tarayıcısı gibidir ve asla kapatılamaz. Belirli bir sorunu çözmenin, anksiyetenizi herhangi bir süre boyunca azaltacağını sanmayın. Zihniniz hızla endişelenecek başka bir hedef bulacaktır.

Kendinizi güvende hissetmediğinizde, her zaman anksiyete ile başlayan "hayatta kalma dörtlüsünü" deneyimlersiniz. Bu dört temel hayatta kalma tepkisi, tehdit edici bir dünyada sizi hayatta tutmak gibi aynı temel amaca hizmet ederek insanın duygusal deneyimine yön verir:

• Anksiyete: "Tehdit yaklaşıyor olabilir" (Tehlikeye karşı aşırı tetikte olma / hipervigilans).

• Haset (Envy): "Hayatta kalmak için daha fazla kaynağa ihtiyacım var" (Başkalarından daha azına sahip olmanın yarattığı acı).

• Öfke: "Tehdit şu an burada" (Tehlikeyi ortadan kaldırmak için verilen savaş/kaç tepkisi).

• Schadenfreude: "Tehdit etkisiz hale getirildi" (Rakibin düşüşünden/başarısızlığından duyulan ödül hissi).

Bu duyguların her biriyle deneyimlediğiniz duyumlar, tamamen o anki fizyolojik durumunuz tarafından yaratılır. Bu güçlü reaksiyonlar üzerinde hiçbir bilişsel (zihinsel) kontrolümüz yoktur. Bunlar ahlaki kategoriler değil, biyolojik işlevlerdir. Güçlü fizyolojiniz, davranışlarınızı bilinçli yorumlarınızdan çok daha fazla yönlendirir. İnsanlığın gaddarlıklarının ve zararlı davranışlarının büyük bir kısmı doğuştan gelen bir kötülükten değil; kişiselleştirilmiş hayatta kalma tepkilerinin birbiri ardına tetiklendiği döngülere sıkışmış bireylerden kaynaklanır.

Anksiyete, doğası gereği son derece nahoş hissettirecek şekilde evrilmiştir. İnsanların kaçınmak veya kaçmak için neredeyse her şeyi yapabileceği o huzursuzluk derinliğini kelimeler tarif etmekte yetersiz kalır. Öfke ise bundan çok daha güçlüdür ve bağımlılık yaratıcıdır. Korku hissini maskeleyen öfke, yıkıcı olacak şekilde evrilmiştir ve son çare olarak verilen bir hayatta kalma tepkisini besler. Schadenfreude ise iyi hissettirir; genellikle bir başkasının başarısızlığını veya acı çekmesini izlemek, beyindeki ödül ve haz devrelerini harekete geçirir. Eğer o kişi bir rakip ya da hoşlanmadığınız biriyse bu tepki özellikle yoğundur; çünkü bu, hayatta kalma şansınızı artırdığınızı gösterir. Tüm bu duyumlar zihin huzurunuzu bozar ve bir tekinsizlik hissi yaratır. Ancak bedeniniz, sadece sizi koruma görevini yerine getirmektedir.

Çoğu zaman, kötü davranışlar ve tekrarlayan nahoş düşünceler (RUTs - Repetitive Unpleasant Thoughts), bu hayatta kalma tepkilerinin yanlış yorumlanmasından kaynaklanır: Yani onları kişisel algılayıp doğrudan gerçek kabul etmekten... Bu rahatsız edici duyumları genellikle hızla bastırır (suppress) veya baskılarız (repress). Ancak, bu ürkütücü düşünce ve duyguları bastırmak, kaynaklandıkları o tehdit fizyolojisini daha da yoğunlaştırır; beynin hafıza merkezini küçültür, opioid aşermesini artırır ve hem bedende hem de beyinde genel bir kaosa neden olur. Bastırma (suppression) bilinçli bir eylemdir; baskılama (repression) ise otomatiktir ve bilinçli farkındalığın altındadır. Bastırma, işlevsiz bir kontrol taktiğidir: Kötü hissetmek istemeyiz, bu yüzden o hissi yok sayarız.

Sinir sisteminizi sakinleştirmenin dört temel adımından biri ve en önemlisi, kimliğinizi (identity) bedenin bu hayatta kalma tepkilerinden ayırmaktır. Anksiyete, haset, öfke ve schadenfreude sizin sahip olduğunuz duyumlardır, kim olduğunuz değil. Bununla birlikte, kendinize bu hisleri derinden hissetme ve hatta tepki verme izni vermeniz esastır.

Ancak bir reaksiyonun içindeyken, meşru müdafaa durumları hariç, sözlü veya fiziksel hiçbir eylemde bulunmamak üzere kendinizi eğitin. Yıkıcı yollara başvurmamak için olabildiğince çabuk sakinleşmek adına becerilerinizi kullanın.

Duyumları hissetmemek, onları bastırdığınız anlamına gelir. Yönünüzü değiştirebilmek için önce nerede olduğunuzu hissetmek zorundasınız. Bu fizyolojik duyumları tanımlayan pek çok kelime vardır, ancak bunlar geniş ölçüde belirtilen dört ana kategoride toplanabilir: anksiyete, öfke, schadenfreude ve haset. Onlarla yaşamayı öğrenin, hem de gerçekten yaşamayı. İşte o zaman neşe açığa çıkacaktır.